Συναισθηματική νοημοσύνη

 

Διανύουμε την «δεκαετία του εγκεφάλου» σύμφωνα με την UNESCO και την Διεθνή Εταιρεία Νευροεπιστημόνων. 

Τα άλματα στην κατανόηση του νευρικού συστήματος έχουν επηρεάσει τοσο την ψυχιατρική όσο και την ψυχολογία.Οι δείκτες, οι καμπύλες, τα ποσοστά δεν κατορθώνουν να απαντήσουν σε πάρα πολλά απο τα » ατελείωτα » γιατί» της ανθρώπινης συμπεριφοράς και στο πιο ουσιαστικό από όλα: γιατί άνθρωποι με υψηλό IQ δεν τα καταφέρνουν στη ζωή, γιατί δεν διακρίνονται κοινωνικά ή γιατί η ζωή τους έχει τα χάλια της.

Αντίθετα άνθρωποι που δεν θα μπορούσαν να καυχηθούν για τις υψηλές επιδόσεις τους σε ένα τεστ νοημοσύνης πετυχαίνουν στην προσωπική τους ζωή, είτε επαγγελματική, άλλα και έλκουν σαν μαγνήτες τους γύρω τους, λάμποντας σαν αστέρια σ´ένα σκοτάδι που δυστυχώς φαίνεται να πυκνώνει.

.

 Ο Θυμός κατοικεί μόνο στα στήθη των ανοήτων

ΑΛΜΠΕΡΤ ΑΙΝΣΤΑΙΝ

.

´Ολοι μπορούν να οργιστούν, αυτό είναι εύκολο. Αλλά να είσαι οργισμένος με το σωστό άτομο, τη σωστή στιγμή, για τον σωστό λόγο με τον σωστό τρόπο, αυτό δεν είναι διόλου εύκολο

ΑΡΙΣΤΟΤΕΛΗΣ

.

Με την καρδιά βλέπει κανείς σωστά. Το ουσιώδες είναι στο μάτι αόρατο.

ANTOINE SE SAINT-EXUPERY

.

 


Η Συναισθηματική Νοημοσύνη (ΣΝ) (ή Συναισθηματική Ευφυΐα) αποτελεί ένα καινοφανές πεδίο έρευνας και αναζήτησης το οποίο απασχολεί την επιστημονική κοινότητα τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια. Ο όρος Συναισθηματική Νοημοσύνη εισήχθηκε το 1990 από τους Salovey& Mayer ως ένας τύπος νοημοσύνης που εμπεριείχε δεξιότητες επεξεργασίας πληροφοριών συναισθηματικής φύσης. Το σημαντικότερο όμως ορόσημο στη γένεση του όρου αυτού ήταν η δημοσίευση του βιβλίου του Daniel Goleman (1995) “Emotional Intelligence. Why it can matter more than IQ” και το συνεπακόλουθο αφιέρωμα σε ένα άρθρο του περιοδικού Times (Gibbs, 1995). Έκτοτε το θέμα της ΣΝ εμφανίστηκε και εξακολουθεί να εμφανίζεται σε πληθώρα βιβλίων, περιοδικών, τηλεοπτικών προγραμμάτων και να αποτελεί ένα πεδίο μέσω του οποίου οι διάφορες εταιρίες και οργανισμοί επιδιώκουν την ανάπτυξη του προσωπικού τους.

 Τι είναι η συναισθηματική νοημοσύνη (EI).Σε τι διαφέρει με τη διανοητική νοημοσύνη και τον δείκτη νοημοσύνης (IQ).

Συμβάλλει πράγματι στην επαγγελματική και προσωπική επιτυχία; Και αν ναι, με ποιο τρόπο; Πως μπορούμε να τη βελτιώσουμε;

Για αρκετά χρόνια στο άκουσμα της λέξης «νοημοσύνη», οι περισσότεροι σκέφτονταν συνειρμικά τον παραδοσιακό ορισμό της ευφυίας ο οποίος και μετριέται με έναν συγκεκριμένο τρόπο, το γνωστό σε όλους μας δείκτη νοημοσύνης (IQ). Επικρατούσε δε η πεποίθηση ότι ένα άτομο με υψηλό IQδύναται να επιτύχει σε κάθε τομέα της ζωής του. Παρ’ όλα αυτά, η θεωρία αυτή άρχισε σταδιακά φθίνει παρουσιάζοντας ”κενά” καθώς αποδεικνύεται πως με το πέρασμα των ετών δεν ανταποκρίνεται πλήρως στην πραγματικότητα.

Έτσι, λοιπόν, μελέτες απέδειξαν ότι υπάρχουν ορισμένοι παράγοντες πέρα από την διανοητική ευφυΐα που όχι μόνο επηρεάζουν αλλά και συμβάλλουν σε μεγάλο βαθμό στην πορεία της επαγγελματικής και προσωπικής ζωής των ανθρώπων. Οι παράγοντες αυτοί αποτελούν και τη λεγόμενη συναισθηματική νοημοσύνη..

Τι είναι, όμως, Συναισθηματική Νοημοσύνη;

Με τον όρο Συναισθηματική Νοημοσύνη (EQ)καλείται «η ικανότητα να αναγνωρίζει κανείς τα δικά του συναισθήματα, να τα κατανοεί και να τα ελέγχει. Είναι επίσης η ικανότητα να αναγνωρίζει και να κατανοεί τα συναισθήματα των ανθρώπων γύρω του και να μπορεί να χειρίζεται αποτελεσματικά τόσο τα δικά του συναισθήματά του όσο και τις διαπροσωπικές του σχέσεις».

Ποιες είναι οι διάφορες μεταξύ IQ και EQ;

  • Ο δείκτης IQ αφορά στο αριθμητικό, γνωστικό κομμάτι, ενώ ο δείκτης EQσχετίζεται με τα συναισθήματα.
  • Η διανοητική νοημοσύνη είναι κάτι προκαθορισμένο από τη γέννηση του ανθρώπου, που εξελίσσεται μέχρι κάποια ηλικία και σταματά. Από την άλλη, η συναισθηματική νοημοσύνη είναι κάτι το οποίο μπορεί να αναπτυχθεί και να καλλιεργείται διαρκώς σε οποιαδήποτε ηλικία.
  • Το IQ ελέγχει τη λογική, ενώ το EQ τα συναισθήματά μας τόσο απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό όσο και απέναντι στους άλλους.
  • Το IQ επηρεάζει ελάχιστα τις σχέσεις μας με τους άλλους. Αντίθετα, το EQ παίζει καθοριστικό ρόλο στις σχέσεις μας με τους άλλους.
  • Το IQ είναι απαραίτητο για τη διεκπεραίωση κάθε μορφής εργασίας, ενώ το EQ είναι απαραίτητο για τη διαχείριση κάθε μορφής σχέσης.

Ένας  άνθρωπος με υψηλό δείκτη συναισθηματικής νοημοσύνης έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

  • Υψηλή Ενσυναίσθηση (HEPS) – είναι εξαιρετικά προσαρμοσμένοι στις ανάγκες και τα συναισθήματα των άλλων
  • Είναι γεννημένοι ηγέτες
    Σύμφωνα με τον Γκόλμαν, οι εξαιρετικοί ηγέτες συχνά έχουν ένα πράγμα από κοινού. Εκτός από τις παραδοσιακές απαιτήσεις για την επιτυχία, διαθέτουν μοναδικό ταλέντο, ισχυρή ηθική εργασίας και φιλοδοξία, στοιχεία που σηματοδοτούν υψηλό βαθμό συναισθηματικής νοημοσύνης.
  • Ελέγχουν τα συναισθήματα τους
  • Καταβάλλουν προσπάθεια ώστε να κατανοήσει τις απόψεις και τα συναισθήματα των άλλων
  • Έχουν την ικανότητα να συσπειρώνουν  ανθρώπους γύρω τους,
  • Ασκούν εποικοδομητική κριτική
  • Ξέρουν πότε να πούνε «όχι»
    Η αυτοσυγκράτηση, ένα από τα βασικά συστατικά της συναισθηματικής νοημοσύνης.
  •  Οι συναισθηματικά ευφυείς άνθρωποι μπορούν να διαχειριστούν σωστά το άγχος και να ελέγχουν τις παρορμήσεις τους.
  • Εμπιστεύονται το ένστικτο τους
    Aακολουθούν τη διαίσθησή τους
  • Είναι καλοί στο να κρίνουν χαρακτήρες

Τα χαρακτηριστικά αυτά συνθέτουν έναν επιτυχημένο «ηγέτη».

Στη χώρα μας η συναισθηματική νοημοσύνη δεν έχει σε ικανοποιητικό βαθμό την αναγνώριση που της αρμόζει, αν και γίνονται προσπάθειες κυρίως από μεγαλύτερες επιχειρήσεις να ληφθεί υπόψη. Ιδιαίτερα στις ΗΠΑ οι μεγάλες επιχειρήσεις δίνουν ιδιαίτερη βαρύτητα στη συναισθηματική νοημοσύνη τόσο για τη στελέχωση του δυναμικού τους όσο και για τη σύνθεση των ομάδων εργασίας.

O Dr. Goleman έχει αποδείξει ότι το 80% της αποτελεσματικότητας των διοικητικών στελεχών οφείλεται στην αυξημένη συναισθηματική νοημοσύνη που διαθέτουν. Το επίπεδο του IQ συμβάλλει περίπου 20% στην ικανότητα του ατόμου να λειτουργεί αποτελεσματικά και επιτυχημένα στο πλαίσιο της επιχείρησης.

Με ποιους τρόπους μπορείτε να βελτιώσετε την συναισθηματική σας νοημοσύνη;

Η βελτίωση της Συναισθηματικής Νοημοσύνης αποτελεί μία διαρκή εργασία με τον εαυτό μας και χρειάζεται υπομονή και επιμονή. Πιο συγκεκριμένα:

  • Αναγνωρίστε τα συναισθήματά σας
  • Αναλάβετε την ευθύνη των συναισθημάτων σας
  • Ελέγξτε τα αρνητικά σας συναισθήματα
  • Προσπαθήστε να προβλέψετε τα συναισθήματά σας
  • Προσπαθήστε να καταλάβετε τα συναισθήματα των άλλων

Τι μπορείτε να πετύχετε βελτιώνοντας την συναισθηματική σας νοημοσύνη;

Μέσα λοιπόν από την ανάπτυξη της Συναισθηματικής Νοημοσύνης, το άτομο έχει την δυνατότητα να:

  • κατανοεί και να προβλέπει τα συναισθήματα και τα κίνητρα των άλλων
  • αναγνωρίζει τις ανάγκες των πελατών του
  • θέτει κίνητρα στον εαυτό του
  • να ελέγχει τα συναισθήματα του
  • να εργάζεται κάτω από πίεση
  • να συνεργάζεται αποδοτικότερα με άλλους
  • να εμπνέει και να ηγείται
  • λαμβάνει πρωτοβουλίες
  • αποκτάει πίστη στις ικανότητες του και αισιοδοξία
  • κάνει σωστή ιεράρχηση στόχων και αναγκών
  • γνωρίζει να διαχειρίζεται τις διαφωνίες
  • αποκτάει ικανότητα πειθούς και επικοινωνίας

 

Ζούμε σε μια εποχή στην οποία το κουβάρι της κοινωνίας ξετυλίγεται με ολοένα και μεγαλύτερη συχνότητα, όπου ο εγωισμός, η βία και η μοχθηρία καταστρέφουν καθετί καλό υπάρχει στην κοινωνική μας και προσωπική ζωή.

Εδώ το ζήτημα της σημασίας της συναισθηματικής νοημοσύνης είναι ο συνδετικός κρίκος μεταξύ του συναισθηματικού κόσμου, χαρακτήρα και ηθικών αξιών. Γίνεται ολοένα και πιο σαφές οτι θεμελιώδεις ηθικές στάσεις ζωής προκύπτουν από ουσιαστικές συναισθηματικές ικανότητες.

Αν υπάρχουν δυο ηθικές στάσεις που η εποχής μας ζητάει απεγνωσμένα δεν είναι άλλες από την αυτοσυγκράτηση και την συμπόνοια, άλλωστε αυτό που χαρακτηρίζει τον » ανώτερο πνευματικά» άνθρωπο δεν είναι ο διαφορετικός τρόπος σκέψης, αλλά ο πλούτος του συναισθηματικού του κόσμου.

 

Μαριάννα Αναστασάκου


Διευθύντρια επιχειρησιακής μονάδας στην φαρμακευτική εταιρεία Pharmathen
Visiting Faculty στο Μεταπτυχιακό Κλινικής Φαρμακολογίας, Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο
.
Σπουδές:
  • Κλινική Φαρμακολογία – Wien Universitat
  • Οxford Royal Academy ( Business & Management)
  • Penn University- Wharton ( International Marketing)
  • Harvard University( Strategic Leadership)
 .
Βραβεία
.
ICAP :Leader Women in Business-2015
 .
Μέλος:
  • Global Volunteer Network
  • CHEST